Boris van der Ham is voorzitter van de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) en Theo van Uum is directeur van de VGN. Vanuit deze functies gaan we met hun in gesprek over wat hun visie is op hoe bestuurders, directeuren en managers binnen de zorg de thema’s seksuele gezondheid en seksueel geweld zouden kunnen sturen binnen hun organisaties.

Er zijn veel zaken besproken, maar het was heel duidelijk dat Boris en Theo het van groot belang vinden dat bestuurders, managers, directeuren sturing geven op óók de leuke kanten van relaties, intimiteit en seksualiteit en niet altijd maar aandacht geven aan de negatieve kanten en problematische zaken rondom dit thema. Ze zouden hun ongemak de baas moeten worden en uit moeten dragen dat dit geen niche onderwerp is, dat er maar een beetje bij hangt, maar één van de thema’s is die vrijwel altijd in de top 5 staat van wat mensen, met of zonder beperking, gelukkig maakt. Boris en Theo geven ook adviezen hoe dit aan te pakken!

Verder hebben we het over het kwetsbaarheidsperspectief van cliënten in de gehandicaptenzorg gehad. Wat hiermee bedoeld wordt? Dat leggen we uit in de aflevering, maar o wat zijn wij het bij Fabriek69 hiermee eens!

Boris vertelde verder ook over zijn nieuwe boek “Onzichtbaar”. Hierin heeft hij 11 interviews gedaan met mensen met LVB. Iedere keer kwam in de gesprekken weer naar voren hoe belangrijk zij relaties, intimiteit en seksualiteit vinden voor hun levensvreugde! Waarom is het dan zo’n onderbelicht thema? Ongemak, wat al begint bij bestuurders, managers etc. Het boek is te koop bij alle boekhandels en bekende websites en is uitgegeven door Uitgeverij Prometheus. Let wel: de opbrengst gaat naar LFB Landelijk (belangenvereniging dóór en vóór mensen met een verstandelijke beperking)

Luister naar dit inspirerende gesprek met Theo en Boris. Het was de eerste keer dat ze samen een podcast o.i.d. deden, maar ze vinden dit thema zo’n belangrijk, dat ze het gezamenlijk wilden doen. We zijn ook zeer benieuwd naar je reactie.

Op 22 april komt de volgende aflevering online, met een nieuwe bestuurder, directeur en/of manager over seksuele gezondheid en seksueel misbruik binnen zorg, welzijn en onderwijs.

 

——

Fabriek69 is expertisecentrum Relaties, Intimiteit en Seksualiteit. Bij ons vind je trainingen en adviestrajecten voor jouw onderwijs, zorg of welzijnsorganisatie. Onze hoofdthema’s zijn: seksuele ontwikkeling, seksueel geweld en misbruik, huiselijk geweld en kindermishandeling waaronder ook specifiek thema’s als (ex-)partnergeweld en femicide.

In onze podcast hoor je met regelmaat bijzondere gasten die iets toe te voegen hebben in onze wereld. Luister mee en laat een reactie achter via info@fabriek69.nl.

In mijn eerdere artikel over sexting schreef ik over de speelsheid, vrijheid en nieuwsgierigheid die online sexperimenteren biedt. Hoe het een plek kan zijn om te ontdekken, te flirten, te lachen en je grenzen veilig te verkennen. Sexting is de seksualiteit van deze tijd – een ruimte waarin verlangen, fantasie en contact samenkomen. Het is leuk en speels.

Sexting en sextortion lijken op het eerste gezicht verwant omdat ze allebei digitaal plaatsvinden, maar het verschil is cruciaal: sexting is vrijwillig, consent gedreven en bedoeld om plezier en intimiteit te creëren. Sextortion is dwang, chantage en uitbuiting; een situatie waarin iemand wordt gemanipuleerd of bedreigd om te doen wat hij of zij niet wil. Waar sexting een spel kan zijn, is sextortion een gevangenis.

De snelheid van uitbuiting

Er is iets fundamenteels veranderd. Niet in wat er gebeurt, maar in de snelheid waarmee het gebeurt. Waar uitbuiting vroeger tijd kostte, aandacht en geduld, is er nu vaak nog maar één klik nodig. Eén gesprek. Eén foto. En ineens zit iemand verstrikt in een web dat hij of zij niet heeft zien ontstaan.

Sextortion en mensenhandel worden nog vaak gezien als afzonderlijke fenomenen. Alsof het ene digitaal is en het andere fysiek. Alsof het pas ‘echt’ wordt zodra iemand de straat op moet of ergens naartoe wordt gebracht. Maar die scheidslijn bestaat steeds minder. Voor veel slachtoffers begint mensenhandel vandaag de dag online. In een DM. Op een platform waar iedereen zegt zichzelf te zijn, maar waar iemand zelden is wie hij lijkt.

Wat vroeger loverboypraktijken waren, is nu een hybride vorm geworden: een mengsel van emotionele manipulatie, chantage en seksuele uitbuiting – versneld door social media.

Van investeren naar innen

Loverboys investeerden ‘vroeger’ weken, soms maanden, in iemand ‘de zijne maken’. Er waren bloemen, aandacht, cadeautjes, beloftes. Het idee van exclusiviteit werd langzaam opgebouwd. Jij en ik tegen de rest van de wereld. Afhankelijkheid groeide stap voor stap. Dat proces was destructief, maar traag. Vandaag de dag gaat het sneller. Veel sneller. Efficiënter. Anoniemer. Eén naaktfoto kan genoeg zijn. Eén intiem filmpje. Eén moment van vertrouwen. Wat volgt is geen romance, maar chantage. Geen relatie, maar controle.

“Als je dit niet doet, stuur ik het door.” “Als je niet betaalt, zet ik het online.” “Als je niet meewerkt, laat ik het iedereen zien.”

En zo wordt iemand in een paar dagen – soms uren – vastgezet in een systeem van angst en schaamte.

Schaamte als brandstof

Dat sextortion werkt, is niet omdat slachtoffers naïef of dom zijn. Het werkt omdat schaamte, angst en dreiging zo effectief zijn. Seksualiteit is nog altijd iets waar we fluisterend over praten, maar keihard over oordelen. ‘Eigen schuld’ wordt snel uitgesproken, zelfs als niemand het letterlijk zegt. De schaamte zorgt ervoor dat slachtoffers zwijgen, proberen het zelf op te lossen, meewerken, betalen, nog een foto sturen, nog een stap zetten waarvan ze gisteren nooit hadden gedacht die ooit te zetten. Misschien zelfs de online omgeving verlaten voor fysiek contact.

En precies daar schuift sextortion richting mensenhandel. Wanneer chantage structureel wordt, wanneer de online omgeving wordt verruild voor de fysieke wereld en er sprake is van dwang, dreiging en uitbuiting, is de grens al lang overschreden. Alleen voelt het voor het slachtoffer vaak niet zo. Het voelt als falen, als domheid. Als iets dat je zelf hebt veroorzaakt en dus ook zelf moet oplossen.

De onzichtbare keten

Wat dit extra ingewikkeld maakt, is dat daders vaak onzichtbaar blijven. Ze hebben geen gezicht of vaste locatie. Vaak blijft het onduidelijk of er één persoon achter zit of een netwerk. Dat maakt de dreiging diffuus en alomtegenwoordig. Voor slachtoffers betekent dat leven in permanente alertheid. Telefoon aan, maar ook weer niet. Bang voor meldingen, maar ook juist bang voor stilte. Want stilte kan ook betekenen dat er iets onderweg is.

Intussen verschuift de uitbuiting soms ongemerkt. Van chantage naar ‘opdrachten’, zoals het werven van anderen. Naar geld verdienen voor iemand die je niet kent, maar die alles van je heeft en weet.

Een andere werkelijkheid dan vroeger

Het klassieke beeld van mensenhandel – de loverboy op straat, een meisje in een auto – doet geen recht meer aan hoe het vandaag vaak begint. De voordeur is vervangen door het scherm, de ronsel plek door een app, en de verliefdheid door een gevoel van dreiging.

En toch blijven we vergelijken met vroeger. Met hoe het ‘toen’ ging. Het vergelijken helpt echter niet om te begrijpen wat er nú gebeurt. Wie vandaag in zo’n web terecht komt, heeft vaak geen tijd gehad om verliefd te worden. Alleen om bang te worden.

Speelsheid onder spanning

Misschien vraagt dit om een ander gesprek. Minder gericht op waarschuwingen, meer op begrip. Minder op wat iemand ‘had moeten weten’, meer op hoe geraffineerd deze systemen zijn geworden. Want niemand stapt vrijwillig in uitbuiting en een wereld vol chantage. Maar heel veel mensen kiezen wél voor vertrouwen, nieuwsgierigheid en contact. En juist dat wordt misbruikt. De snelheid waarmee dat gebeurt, is misschien wel het meest verontrustende. Het web sluit zich voordat iemand doorheeft dat hij erin zit.

In dat licht krijgt wat ik in mijn artikel over sexting schreef een nieuwe dimensie: online seksualiteit kan speels, leuk en experimenterend zijn, maar diezelfde omgeving kan ook snel omslaan naar gevaar wanneer macht en schaamte het overnemen. Het is een dubbele werkelijkheid van onze tijd.

Geschreven door Sarah Tulling

Sarah Tulling (1982) is afgestudeerd toegepast psycholoog en werkt als casemanager bij Centrum Seksueel Geweld (CSG) in West-Midden Brabant. Ze ondersteunt slachtoffers van seksueel geweld. Niet alleen vanuit haar vak, maar ook vanuit persoonlijke ervaring. In 2022 kwam haar boek ‘Waarom reed je door de polder?’ uit, waarin ze vertelt over haar eigen worstelingen als slachtoffer en hulpverlener, maar daarnaast hoop geeft op een leven na seksueel geweld. Sarah schrijft regelmatig voor Fabriek69 over verschillende thema’s en actualiteit met betrekking tot seksualiteit en seksueel grensoverschrijdend gedrag.

Er was een tijd waarin sexperimenteren vooral iets lichamelijks was. Ogen die elkaar vonden, een hand die bleef hangen en stiltes die betekenis kregen omdat je ze samen deelde, in dezelfde ruimte. Tegenwoordig begint dat experiment steeds vaker ergens anders. Op een scherm. In een chat. Met een camera die aan of uit kan. Met controle – en tegelijk met onzekerheid.

Sexting wordt vaak besproken alsof het een probleem is. Misschien zelfs een technisch probleem van telefoons, apps, instellingen. Maar wat er gebeurt, speelt zich niet af in de techniek. Het speelt zich af tussen mensen. Daar waar verlangen, nieuwsgierigheid, spanning en spel elkaar ontmoeten. Sexting is een vorm van seksuele expressie die door technologie mogelijk wordt gemaakt. En vooral: het is de seksualiteit van deze tijd. Niet beter. Niet slechter. Anders.

Van lijf naar beeld

Offline seksualiteit is rommelig. Onhandig soms. Je voelt, reageert, twijfelt, lacht iets weg. Online werkt het anders. Je kiest woorden. Je maakt een beeld. Je stuurt iets wat je eerst kunt bekijken, aanpassen, opnieuw proberen. Het lichaam wordt een beeld dat je deelt, niet iets dat in real time reageert. Dat kan vrijheid geven, regie en speelruimte. Je kunt flirten zonder meteen dichtbij te hoeven zijn, fantaseren zonder dat alles al vastligt.

Tegelijk betekent het dat het moment loskomt van de ervaring. Een foto blijft. Een gesprek kan worden teruggelezen. Wat vluchtig bedoeld was, kan langer blijven hangen dan het gevoel zelf. Dat besef is vaak al aanwezig tijdens het experiment. Je bent niet alleen bezig met wat je voelt, maar ook met hoe het eruitziet, wat het oproept en wat ermee zou kunnen gebeuren.

De aantrekkingskracht van afstand

Voor veel mensen is sexting juist leuk; speels en licht. Het is een manier om te plagen, te verleiden en te experimenteren. Afstand kan ruimte geven. Je hoeft niet meteen te weten wat je wilt. Je kunt iets proberen, teruglezen, lachen, opnieuw sturen. Voor sommigen voelt die afstand veilig. Voor anderen vooral ontspannen. Sexting is geen vervanging van lichamelijke intimiteit, maar een eigen vorm ervan. Een manier om verlangens te verkennen voordat ze lijfelijk worden. Of juist los daarvan. Dat roept bij mensen die zijn opgegroeid met uitsluitend offline intimiteit soms ongemak op. Angst zelfs. Seksualiteit zonder aanraking, zonder gedeelde ruimte, voelt voor hen abstract of bedreigend. Die zorg is begrijpelijk — elk nieuw medium schuurt. Maar voor wie ermee opgroeit, is het een normale vorm van seksualiteit.

Sexperimenteren zonder vast format

Online sexperimenteren volgt geen vast script. Het kan speels zijn of intens, vluchtig of betekenisvol. Soms is het een grap. Soms iets intiems. Soms allebei tegelijk.

Wat offline gebeurt via blikken en stiltes, gebeurt online via woorden, timing en beeld. Dat vraagt andere gevoeligheid, maar het is niet minder echt. Voor veel mensen is sexting juist een plek waar ze ontdekken wat ze prettig vinden, wat niet, en waar hun grenzen liggen – omdat er ruimte is om te zoeken, te spelen en weer terug te stappen. Juist die vrijheid maakt sexting aantrekkelijk.

Wanneer speelsheid schuift

Wat speels begon, kan langzaam verschuiven. Niet omdat sexting verkeerd is, maar omdat context, verwachtingen en zichtbaarheid veranderen. Een beeld blijft hangen, een bericht kan worden doorgestuurd, en wat vluchtig bedoeld was, krijgt ineens een gewicht dat het moment zelf nooit had.

Online sexperimenteren speelt zich af in een wereld waarin alles zichtbaar is, beoordeeld kan worden en herhaald wordt. Wat aandacht krijgt, lijkt norm. Dat kan maken dat ontdekken en spelen minder open worden. Nieuwsgierigheid maakt plaats voor vergelijken. En het plezier kan soms veranderen in iets dat je voelt dat je “moet uitvoeren” in plaats van echt mag ervaren.

Grenzen in een andere taal

Misschien lijkt het alsof grenzen offline vanzelf duidelijk zijn. In werkelijkheid is dat lang niet altijd zo: ook in een fysieke ontmoeting worden signalen gemist, verkeerd gelezen of genegeerd.

Online moet je grenzen vaak expliciet aangeven. Dat vraagt woorden, timing en oefening — zeker wanneer spanning, verlangen en onzekerheid door elkaar lopen.

Stilte wordt al snel geïnterpreteerd. Doorgaan en verder gaan lijken normaal. Terwijl zwijgen ook twijfel kan zijn. Of zoeken. Of niet weten hoe je moet stoppen. Beeldmateriaal blijven sturen is dan niet altijd een vrije keuze. Soms is het een manier om toch nog enige controle te houden over iets dat al verschuift.

Geen paniek

De verschuiving naar online sexperimenteren vraagt niet om paniek. Dat is nergens voor nodig. We mogen erkennen dat sexting voor veel mensen gewoon leuk is. Speels. Een normale manier om met verlangen om te gaan in een digitale wereld.

Geschreven door Sarah Tulling

Sarah Tulling (1982) is afgestudeerd toegepast psycholoog en werkt als casemanager bij Centrum Seksueel Geweld (CSG) in West-Midden Brabant. Ze ondersteunt slachtoffers van seksueel geweld. Niet alleen vanuit haar vak, maar ook vanuit persoonlijke ervaring. In 2022 kwam haar boek ‘Waarom reed je door de polder?’ uit, waarin ze vertelt over haar eigen worstelingen als slachtoffer en hulpverlener, maar daarnaast hoop geeft op een leven na seksueel geweld. Sarah schrijft regelmatig voor Fabriek69 over verschillende thema’s en actualiteit met betrekking tot seksualiteit en seksueel grensoverschrijdend gedrag.

Peter Dijkshoorn is jeugdpsychiater, maar is ook in verschillende organisaties bestuurder en/of directeur geweest. Vanuit deze functies gaat hij in gesprek met ons en geeft hij zijn visie op hoe bestuurders, directeuren en managers de thema’s seksuele gezondheid en seksueel geweld op zouden kunnen sturen.

“Alleen met richtlijnen en protocollen verander je geen cultuur”, aldus Peter. Vele bestuurders en managers zullen dit beamen, maar we komen het in de praktijk wel heel veel tegen dat alleen dit gedaan wordt. Er worden richtlijnen en protocollen gemaakt en dan kan het afgevinkt worden, maar de cultuur blijft veelal hetzelfde. Velen zeggen A (“ja, ik vind het belangrijke thema’s”), maar B ontbreekt (we gaan er ook daadwerkelijke iets aan doen) hier praten we met elkaar over.

Luister naar dit inspirerende gesprek met Peter. We zijn ook zeer benieuwd naar je reactie.

Op 18 maart komt de volgende aflevering online, met een nieuwe bestuurder, directeur en/of manager over seksuele gezondheid en seksueel misbruik binnen zorg, welzijn en onderwijs.

In deze podcast praten Christel en Jeroen met Pieter Frederix, orthopedagoog bij Hogeschool UCLL in Vlaanderen. Hij doet praktijkgericht onderzoek voor onderzoek & expertise bij UCLL, voornamelijk binnen de onderzoeksgroepen “Inclusive Society” en “Resilient People” (zorg)innovator  & bedenker van Mediajungle over o.a. social media in de LVB-zorgpraktijk.

Pieter heeft veel ervaring en kennis over de online risico’s bij personen met een verstandelijke beperking vanuit een bril van ‘emotionele ontwikkeling’. In deze aflevering komen zowel de wetenschappelijke kant van de materie aan bod als hoe je het in de praktijk kunt aanpakken. Één van de adviezen die Pieter geeft, en wat meteen ook het meest gehoorde en gegeven advies is, is: praat met cliënten die een verstandelijke beperking hebben over de behoeftes die verborgen zitten achter online gedrag. Hierdoor versterk en vergroot je ook direct digitale veerkracht.

Deze podcast is voorbereiding op het het congres “Schermen en Grenzen: ondersteuning bij kinderen en jongeren met een extra ondersteuningsbehoefte in de  online wereld” op 5 maart 2026, waar Pieter één van de sprekers zal zijn. Georganiseerd door Mediajungle, Universiteit van Leiden en Fabriek69. Verwacht  een gesprek met praktische en nuttige info die je kan gebruiken in de dagelijkse praktijk.

Meer info over het congres:

https://fabriek69.nl/congres-schermen-en-grenzen/

Fabriek69 is expertisecentrum Relaties, Intimiteit en Seksualiteit. Bij ons vind je trainingen en adviestrajecten voor jouw onderwijs, zorg of welzijnsorganisatie. Onze hoofdthema’s zijn: seksuele ontwikkeling, seksueel geweld en misbruik, huiselijk geweld en kindermishandeling waaronder ook specifiek thema’s als (ex-)partnergeweld en femicide.

In onze podcast hoor je met regelmaat bijzondere gasten die iets toe te voegen hebben in onze wereld. Luister mee en laat een reactie achter via info@fabriek69.nl.

 

Eveliene Manten-Horst is directeur-bestuurder bij het Landelijk Centrum Seksueel Geweld (Centrumseksueelgeweld.nl)  Eveliene heeft jarenlange ervaring als directeur en bestuurder, onder andere als directeur van het AYA Zorgnetwerk Nederland, waar ze werkte voordat ze naar het Centrum Seksueel Geweld (CSG) ging. Eveliene nam in de zomer van 2025 het stokje over van de toenmalig bestuurders Iva Bicanic en Margot Vlutters.

In deze podcast vertelt Eveliene over haar werk en rol als directeur-bestuurder bij het CSG. Je hoort:

* Hoe zij werkt aan het verminderen van de afweer rondom seksueel geweld.

* Hoe ze aankijkt tegen de onverschilligheid binnen de samenleving ten opzichte van dit onderwerp én

* Hoe zij denkt dat het anders zou kunnen aan de bestuurstafels en op de werkvloeren.

Luister naar dit openhartige en leerzame gesprek met Eveliene en laat je inspireren. We zijn ook zeer benieuwd naar je reactie.

 

Op 4 maart komt de volgende aflevering online, met een nieuwe bestuurder, directeur en/of manager over seksuele gezondheid en seksueel misbruik binnen zorg, welzijn en onderwijs.

Fabriek69 is expertisecentrum Relaties, Intimiteit en Seksualiteit. Bij ons vind je trainingen en adviestrajecten voor jouw onderwijs, zorg of welzijnsorganisatie. Onze hoofdthema’s zijn: seksuele ontwikkeling, seksueel geweld en misbruik, huiselijk geweld en kindermishandeling waaronder ook specifiek thema’s als (ex-)partnergeweld en femicide.

In onze podcast hoor je met regelmaat bijzondere gasten die iets toe te voegen hebben in onze wereld. Luister mee en laat een reactie achter via info@fabriek69.nl.

 

Pieter Kralt is directeur onderwijs bij NoorderBasis, een vereniging van 33 scholen met de Bijbel in Friesland, Groningen en Drenthe. Seksuele voorlichting hoort volgens hem bij school—ook bij een school met de Bijbel—omdat het onderdeel is van het leven. School is immers meer dan alleen taal en rekenen.

In deze podcast vertelt Pieter dat er soms vooroordelen bestaan over seksuele voorlichting op scholen met een christelijke achtergrond. Hij legt uit dat het gesprek hierover altijd met alle ouders wordt gevoerd en dat verreweg de meeste ouders het juist prettig vinden dat deze voorlichting ook op school plaatsvindt. Ze kunnen er thuis vervolgens op doorgaan. Pieter geeft ouders dan ook vaak mee hoe zij die gesprekken thuis verder kunnen voortzetten.

Luister naar ons gesprek met Pieter en laat je inspireren. We zijn vooral ook zeer benieuwd naar je reactie. Op 18 februari komt aflevering 7 online, met een nieuwe bestuurder, directeur en/of manager over seksuele gezondheid en seksueel misbruik binnen zorg, welzijn en onderwijs.

Fabriek69 is expertisecentrum Relaties, Intimiteit en Seksualiteit. Bij ons vind je trainingen en adviestrajecten voor jouw onderwijs, zorg of welzijnsorganisatie. Onze hoofdthema’s zijn: seksuele ontwikkeling, seksueel geweld en misbruik, huiselijk geweld en kindermishandeling waaronder ook specifiek thema’s als (ex-)partnergeweld en femicide.

In onze podcast hoor je met regelmaat bijzondere gasten die iets toe te voegen hebben in onze wereld. Luister mee en laat een reactie achter via info@fabriek69.nl.

Sandra is een zeer ervaren bestuurder binnen zorg en onderwijs en heeft deze functie al binnen diverse organisaties uitgeoefend. In deze podcastaflevering vertelt zij hoe belangrijk het is dat bestuurders, directeuren en managers werkelijk present zijn om de thema’s seksuele gezondheid en seksueel geweld/misbruik bespreekbaar te maken, ook als het gaat om jonge kinderen binnen het onderwijs en de opvang. Sandra geeft onder andere aan in het gesprek dat als zij blijk geeft van dat ze het onderwerp belangrijk vindt, dat ze daar dan ook actie op moet gaan zetten en het niet alleen maar zeggen. Een waardevolle tip van haar, die we hier alvast prijs geven is: “Begin bij het onderwerp seksualiteit niet direct heel groot, maar hou het vooral klein”. Hoe Sandra dit thema vormgeeft, nu nog binnen de organisatie Etuda (onderwijs en opvang) doet vertelt ze in de podcast. Per 1 april 2026 wordt Sandra bestuurder bij Biezonderwijs, een organisatie met speciaal basisonderwijs, (voortgezet) speciaal onderwijs, praktijkonderwijs en een expertisecentrum).

Luister naar ons gesprek met Sandra en laat je inspireren. We zijn vooral ook zeer benieuwd naar je reactie. Op 4 februari komt aflevering 6 online, met een nieuwe bestuurder, directeur en/of manager over seksuele gezondheid en seksueel misbruik binnen zorg, welzijn en onderwijs.

Fabriek69 is expertisecentrum Relaties, Intimiteit en Seksualiteit. Bij ons vind je trainingen en adviestrajecten voor jouw onderwijs, zorg of welzijnsorganisatie. Onze hoofdthema’s zijn: seksuele ontwikkeling, seksueel geweld en misbruik, huiselijk geweld en kindermishandeling waaronder ook specifiek thema’s als (ex-)partnergeweld en femicide.

In onze podcast hoor je met regelmaat bijzondere gasten die iets toe te voegen hebben in onze wereld. Luister mee en laat een reactie achter via info@fabriek69.nl.

In mijn eerdere artikel ‘Het is de waarheid’ schreef ik over de vrijspraak in de zaak rondom Marco Borsato en over het mediacircus dat zich daar jarenlang omheen vormde. Over hoe publieke oordelen vaak sneller zijn dan juridische conclusies, en hoe dat iets kapot kan maken in het gesprek over seksueel grensoverschrijdend gedrag.

Wat ik toen nog niet expliciet benoemde, is hoe eenzaam zo’n proces is. En hoe die eenzaamheid niet stopt bij een uitspraak. Niet voor degene die aangifte deed. Niet voor degene die werd beschuldigd. En ook niet voor de mensen eromheen.

Over spreken, twijfels en nergens écht landen

Voor iemand die aangifte doet in een zaak als deze verandert alles. Niet alleen omdat er een juridisch proces volgt, maar ook omdat een persoonlijk verhaal publiek wordt. Herinneringen worden onderzocht, woorden gewogen, details uitvergroot. Dat gebeurt in de hoop op helderheid, op erkenning — of simpelweg op een antwoord.

Maar wanneer een zaak eindigt in vrijspraak, blijft er iets open. Juridisch is er duidelijkheid: onvoldoende bewijs. Menselijk gezien is die duidelijkheid er vaak niet. Een uitspraak zegt niets over hoe iemand iets heeft beleefd, alleen over wat vast te stellen is binnen het recht.

Dat verschil kan eenzaam voelen. Niet omdat de rechter “ongelijk” zou hebben, maar omdat ervaring en bewijs niet altijd samenvallen. De twijfel die ontstaat — bij de buitenwereld, maar ook bij jezelf — is misschien wel het zwaarste om te dragen. Niet weten wat jouw verhaal waard is in een wereld die om zekerheden vraagt.

Veel mensen die ooit seksueel grensoverschrijdend gedrag hebben meegemaakt, herkennen dat spanningsveld. Niet specifiek deze zaak, maar het mechanisme erachter. Het besef dat spreken je niet per definitie verlichting brengt. Het kan ook leiden tot meer vragen.

Vrijgesproken, maar niet vrij zijn

Tegelijkertijd is vrijspraak geen terugkeer naar het oude leven. Voor degene die beschuldigd werd, is het juridische einde geen emotioneel of maatschappelijk herstel. Jaren van verdenking, media-aandacht en publieke opinie laten sporen na die niet verdwijnen met vrijspraak.

Ook hier ontstaat een eenzaamheid die weinig wordt benoemd. Niet omdat die gelijk staat aan het mogelijke leed van een slachtoffer, maar omdat het laat zien hoe destructief publieke processen kunnen zijn. Vrijspraak betekent juridisch onschuldig,

maar in het publieke bewustzijn blijft vaak iets hangen: twijfel, argwaan, verdeeldheid.

Zo moet ook de beschuldigde zich verhouden tot een verhaal dat groter is geworden dan hijzelf. Waarin hij geen regie had, maar wel de gevolgen draagt.

Het dragen van nabijheid

En dan zijn er de naasten. Aan beide kanten. Familie, partners, vrienden — zij bewegen zich vaak in stilte, gevangen tussen loyaliteit en machteloosheid. Wat steun je? Wie geloof je? Wat zeg je — en tegen wie? Ook zij worden onderdeel van een verhaal dat ze niet kozen, maar dat wel hun leven raakt.

Hun eenzaamheid is misschien het meest onzichtbaar. Ze hebben geen stem in het debat, maar leven dagelijks met de impact ervan.

Als het gezegd is

Wat al deze posities met elkaar verbindt, is de stilte. Niet de stilte van geheimhouding, maar die van daarna. Wanneer het gezegd is en geoordeeld. Wanneer er niets meer hoeft — en juist daardoor alles voelbaar wordt.

In die stilte blijken alle betrokkenen een eigen, eenzaam proces te doorlopen. Het slachtoffer met vragen die niet verdwijnen, en met de gemiste erkenning die daar vaak onder ligt. De beschuldigde met een leven dat niet terugkeert naar hoe het was. De naasten, met eigen gedachten en machteloosheid. Niemand staat precies op dezelfde plek, en toch is er iets gedeeld: het alleen moeten dragen van wat niet meer publiek is, maar ook niet voorbij.

Wat blijft?

Seksueel grensoverschrijdend gedrag — of de beschuldiging daarvan — laat geen nette eindes achter. Het raakt aan vertrouwen, identiteit, relaties. En het laat zien hoe weinig ruimte er is voor alles wat niet zwart-wit is. De stilte na een zaak, het alleen dragen van vragen, de gemiste erkenning, dat alles blijft hangen en verbindt iedereen die erbij betrokken was. Misschien vraagt dat niet om snellere conclusies, maar om meer terughoudendheid. Om het besef dat niet alles wat juridisch helder is, ook menselijk afgerond voelt. En dat achter elke zaak mensen staan die na afloop verder moeten — vaak alleen, en vaak met meer vragen dan antwoorden.

Geschreven door Sarah Tulling

Sarah Tulling (1982) is afgestudeerd toegepast psycholoog en werkt als casemanager bij Centrum Seksueel Geweld (CSG) in West-Midden Brabant. Ze ondersteunt slachtoffers van seksueel geweld. Niet alleen vanuit haar vak, maar ook vanuit persoonlijke ervaring. In 2022 kwam haar boek ‘Waarom reed je door de polder?’ uit, waarin ze vertelt over haar eigen worstelingen als slachtoffer en hulpverlener, maar daarnaast hoop geeft op een leven na seksueel geweld. Sarah schrijft regelmatig voor Fabriek69 een artikel, blog, column of een gedicht  over actualiteit met betrekking tot seksueel grensoverschrijdend gedrag.

Laurent is zijn hele werkzame leven directeur en bestuurder geweest binnen diverse organisaties in zorg, welzijn en onderwijs. In deze podcastaflevering vertelt hij hoe belangrijk het is dat bestuurders, directeuren en managers werkelijk present zijn om de thema’s seksuele gezondheid en seksueel geweld/misbruik bespreekbaar te maken. Hij benadrukt dat het normaliseren van relaties, intimiteit en seksualiteit essentieel is—want iedereen heeft ermee te maken. Laurent voert hierover bijvoorbeeld gesprekken met professionals binnen organisaties, waarbij de mensvisie van zowel hemzelf als de professional centraal staat. Het gaat immers niet om systemen of protocollen; niemand werkt in de zorg omdat hij of zij graag ‘geprotocolleerd’ wil werken. Het gaat om het mensbeeld.

Naar aanleiding van het boek, “Het Grote 9-tot-5 Taboe: verantwoordelijkheid nemen voor relaties, intimiteit en seksualiteit door bestuurders, directeuren en managers”, gaan auteurs Christel van der Horst en Jeroen Hindriks elke twee weken in gesprek met een bijzondere gast en vragen hen naar hun visie en learnings.

Luister naar ons gesprek met Laurent en laat je inspireren. We zijn vooral ook zeer benieuwd naar je reactie. Op 21 januari komt aflevering 5 online, met een nieuwe bestuurder, directeur en/of manager over seksuele gezondheid en seksueel misbruik binnen zorg, welzijn en onderwijs.