Ga er maar aan staan. Een moedige stap om de handschoen op te pakken en deze functie te gaan bekleden. Een landelijk coördinator Geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld is een mond vol. Maar helaas wel een met een, verhoudingsgewijs, vrij kleine portemonnee. Richard Korver heeft daar al eerdere vergelijkingen voor gemaakt met de financiering van de inzet van politie en justitie op ondermijning, in vergelijking met huiselijk geweld en de relatie tot de schade die dit de mensen in onze maatschappij oplevert. 830 miljoen voor ondermijning en 4,1 miljoen voor de aanpak van huiselijk geweld in 2024. Ter vergelijking: er waren ongeveer drieënhalf keer zoveel meldingen bij het OM.
Je krijgt dus eigenlijk een onmogelijke opdracht mee. Niet alleen heb je een kleine beurs, ook heb je te maken met een thema waarbij het tot op heden niet is gelukt de verschillende ministeries echt effectief te laten opereren. En verantwoordelijkheid te nemen. Velen zullen zich de minister nog herinneren die de term femicide niet kende.
Ik sta ook te juichen dat er eindelijk een landelijk coördinator komt die, wie weet, dit eindelijk wel eens voor elkaar kan krijgen. Om je een hart onder de riem te steken schrijf ik deze open brief aan je. Ik hoop dat het je inspireert en motiveert de doelen te bereiken.
Allereerst gun ik je de kracht en de energie om de boel eens lekker op te schudden. Tien miljoen is nog niks in vergelijking met de omvang en impact van het probleem van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Met voldoende energie en passie op zak lukt het je vast om ook anderen bewust te maken van de noodzaak om te investeren in oplossingen hiervoor.
Daarnaast gun ik je dat je verder komt dan de oppervlakte. Laten we wel wezen: campagnes kunnen enorm veel betekenen voor de bewustwording en doen ook het aantal hulpvragen toenemen. Maar daarna…
Er moeten dan wel voldoende adequate hulpbronnen klaarstaan. En die moeten dan ook wel het juiste kunnen doen. Niet meer zo licht als mogelijk, en pas zo zwaar als het niet anders kan. Maar juist voorkomen dat het zwaar móét worden.
Een goede taxatie aan de voorkant, die verder gaat dan de oppervlakte, gaat daarbij helpen. En ja, ik ben me ervan bewust dat dat meer tijd zal vergen. Het is al zo druk en de keten zit al verstopt. Maar als er niet radicaal verder gekeken gaat worden onder de oppervlakte, verstoppen al die ‘zo licht als mogelijk’-situaties uiteindelijk de hulp nog veel verder. Simpelweg omdat mensen dieper de ellende in worden gedrukt.
Ik gun je ook dat je met de weerstand om kunt gaan die je gaat ontmoeten. Er is nu al kritiek omdat je vanuit de bestaande organisaties komt, die zelf ook al onder een kritische loep liggen. Weerstand ontstaat in mijn ogen vaak doordat weerstand weerstand oproept.
Ik hoop daarom dat je de bestaande organisaties kunt inspireren om kritisch naar het eigen handelen te kijken, te leren van fouten en erkenning te geven aan mensen wanneer er iets niet goed is gegaan.
Nu zie ik alweer de nodige kritiek op je afkomen. Ben je niet te veel een vertegenwoordiger vanuit de bestaande keten die, laten we eerlijk zijn, zichzelf ook nog niet voldoende heeft kunnen transformeren tot een keten die victim blaming voorkomt, bescherming biedt en slachtoffers én plegers voldoende helpt? Die kritiek kan ik in zekere zin volgen. Maar het kan juist ook een kracht zijn dat je die keten van binnenuit kent en het netwerk kent. Die voorafgaande kritiek maakt het niet makkelijk om je positie als landelijk coördinator in te nemen. Ik gun je dat je de kans krijgt om daar voorbij te komen.
Een ander soort weerstand die je zult ontmoeten is de weerstand tegen gendersensitief werken. Het GREVIO-rapport benoemt keer op keer dat we dit in Nederland onvoldoende goed doen. Ook in mijn eigen werk merk ik hoeveel weerstand er is tegen het benoemen van genderverschillen binnen geweld in afhankelijkheidsrelaties.
We kunnen zowel mannen als vrouwen niet goed helpen als we hen samen verantwoordelijk maken voor geweld dat door één van hen wordt gepleegd. Gendersensitief werken is daarom noodzakelijk. Niet in de laatste plaats omdat dit ook effect heeft op groepen die vaak nauwelijks worden genoemd. Denk aan LHBTQIA+ personen, die binnen afhankelijkheidsrelaties vaak te maken hebben met ernstiger vormen van geweld.
We mogen hen absoluut niet vergeten. Maar als je hiervoor de barricaden op gaat, zul je ook weerstand ervaren. Weet dan dat er óók veel medestanders zijn. Daar mag je mijn collega’s en mij zeker toe rekenen.
Ten slotte hoop ik dat je de moed hebt om je uit te blijven spreken. Dat je het beestje bij de naam blijft noemen. Wegkijken van geweld is misschien een menselijke reflex, maar nooit een excuus.
We hebben in ons land mensen nodig met gezag die de juiste informatie verstrekken, duidelijk durven zijn en kleur durven bekennen. En wat mij betreft mag je daarbij best tegen bestaande normen en gewoonten binnen de hulpverlening, justitie en de gezondheidszorg aanschoppen. Soms is dat nodig om mensen wakker te schudden.
De roep om een nationaal coördinator klinkt al jaren. Velen hebben zich hiervoor ingezet, binnen én buiten de politiek. Het is belangrijk dat jouw opdracht een succes wordt. En dat kan alleen als je daarin gesteund wordt.
Weet daarom dat je er niet alleen voor staat. Mijn steun heb je. Die van ons heb je. En juist omdat die steun op betrokkenheid is gebaseerd, zal ik ook kritisch blijven waar dat nodig is.
Ik wens je heel veel wijsheid, moed en succes.
Kirsten Regtop is een van de eigenaren van Fabriek69. Als sociaal werker merkte ze hoe lastig ze het vond om contact te maken met mensen die huiselijk geweld hadden meegemaakt. En omdat collega’s daar soms op afhaakten, wilde ze juist doorgaan. Ze heeft ze verdiept in huiselijk geweld, specifiek (ex-) partnergeweld, geweldspatronen waaronder intieme terreur en Femicide. Haar praktijkervaring en kennis deelt ze graag met deelnemers van de trainingen en adviestrajecten. Maar ook op de andere onderwerpen van Fabriek69 kan je Kirsten tegenkomen.
